VÁCH NÚI ĐẦY TỔ ONG và chuyện bí ẩn về THẦN ONG

(Nhân chuyện lấy mật về phục vụ mọi người, đăng bài viết này đọc cho vui. Thêm kiến thức về người vùng cao với loài ong rừng. Bài viết cách nay 4-5 năm. Người dẫn đường là anh Nông Văn Huy qua đời năm ngoái vì gió hang ở hồ Na Hang)

Thật kỳ lạ, khi vách núi dựng đứng có tới 12 tổ ong rừng, mỗi tổ to bằng nửa cái chiếu treo lủng lẳng trên vách đá. Càng kỳ lạ hơn, khi những tổ ong này đã hiện diện trên đó cả trăm năm qua và không ai dám ăn trộm. Mỗi năm một lần, dân bản phải cúng bái cẩn thận, gieo quẻ xin thần rừng, thần núi, rồi mới dám thu hoạch. Đã có một số trường hợp ăn cắp ong nhận kết quả thảm hại, người phát rồ, người mất mạng trong hang đá thảm khốc đến nỗi vẫn chưa lấy được xác…

Tổ ong kỳ bí

Trong chuyến đi rừng tìm dấu vết đàn hổ ở rừng nghiến Lâm Bình (Tuyên Quang), bên đống lửa sưởi nơi vách đá, nguyên thợ săn Nông Văn Huy, người bản Nà Tông (xã Thượng Lâm, Lâm Bình), kể nhiều câu chuyện kỳ bí của rừng già. Trong số những câu chuyện lạ lùng ấy, tôi ấn tượng với chuyện về những tổ ong rừng. Rừng Lâm Bình hoang sơ, kỳ bí, không chỉ là lãnh địa của những loài voọc quý hiếm, mà còn là lãnh địa của loài ong khổng lồ.

Giống ong ấy có tên là ong khoái, thân đen với những vằn vàng to bằng ngón tay người, đốt chết cả người lớn. Đi rừng nhiều, nên tôi không lạ gì giống ong này. Chúng thường làm tổ trên những vách đá cao, dựng đứng, những nơi hiểm trở ít bóng người qua lại. Những tổ ong khoái thực sự là những kỳ công. Giới đi rừng gặp được tổ ong khoái lâu năm thì trúng lớn. Có những tổ ong khoái to bằng cái chiếu, cho tới cả trăm lít mật. Mỗi lít mật ong rừng có giá nửa triệu, thậm chí cả triệu bạc nếu bán ở thành phố, thì việc trúng tổ ong khoái khổng lồ chẳng khác gì trúng số.

Tổ ong hoang dã cho mật quý giá như vậy, nhưng có một điều lạ lùng, là ở rừng Lâm Bình, có hai vách núi dựng đứng giữa rừng hoang, có hai quần thể ong khoái khổng lồ làm tổ, nhưng không phải ai cũng dám trèo lên lấy mật. Phải chăng đám thợ săn ong sợ độ cao? Điều đó không phải, bởi những vách đá loài voọc má trắng quý hiếm nơi đây trú ngụ còn hiểm trở khủng khiếp hơn nhiều, mà đám thợ săn huyết lình vẫn còn trèo được. Họ bắc những chiếc thang dây nhìn đến hãi. Đứng dưới chân núi nhìn lên, hệ thống thang như những que tăm bám vào vách đá. Đám thợ săn trèo trên vách đá chẳng khác gì mấy con nhặng, nhỏ xíu như hạt đậu. Anh Huy bảo rằng, anh và đám thợ săn đều sợ những câu chuyện tâm linh huyền bí, huyễn hoặc bao phủ quanh những tổ ong có tuổi cả trăm năm này. Anh Huy vốn là thợ săn, từng bắn chết cả hổ, hạ vô số gấu, chồn cầy, voọc khỉ giết cả trăm con, nhưng nhắc đến những tổ ong kỳ lạ, anh dựng tóc gáy, không dám đến gần chứ đừng nói đến chuyện trèo lên vách đá để thu lượm mật ong. Điều này quả thực lạ.

Theo lời anh Huy, trong đại ngàn Lâm Bình, có hai vách núi có quần thể tổ ong lớn nhất, là núi Nà Thị và núi Giang Chí, đều trong rừng phòng hộ, trên địa bàn xã Khuôn Hà. Đứng trên mỏm núi hình răng cưa thuộc xã Thượng Lâm, anh Huy chỉ tay về hai mỏm núi cao nhất của xứ Tuyên, chìm trong mây mờ, ẩn sau lớp lớp những dãy núi cao chất ngất mà thấy nản. Để đến được núi Nà Thị, phải mất ngày rưỡi cuốc bộ leo núi, luồn rừng, còn để đến được đỉnh Giang Chí, mất trọn một ngày đi bộ liên tục. Núi Nà Thị không có bóng người, toàn bộ là rừng già, nên có đến được núi đó, cũng không biết hỏi ai. Chúng tôi chọn núi Giang Chí để đi tìm quần thể tổ ong kỳ lạ. Theo anh Huy, trên vách núi Nà Thị lúc nào cũng có khoảng 10 tổ ong, mỗi tổ to bằng cái chiếu, chứa đến ngót trăm lít mật. Vách núi ấy cao đến nỗi, ngửa cổ nhìn lên, mà thấy tổ ong to bằng cái chiếu chỉ còn như cái đĩa đựng xôi. Cứ vài năm, tổ ong to quá, lại rụng xuống một phần, nên cả trăm năm qua, dưới chân vách núi ấy, tầng tầng lớp lớp sáp tổ ong dày đến cả mét. Câu chuyện về những tổ ong ở núi Nà Thị quả hấp dẫn.

Những tổ ong ngàn tuổi?

Sau hai tiếng ngồi trên thuyền máy trên lòng hồ thủy điện Na Hang, hướng về phía đất Bắc Mê (Hà Giang), thì tôi và "người rừng ung thư" Trần Ngọc Lâm, thợ săn Nông Văn Huy bắt đầu cuộc hành trình cuốc bộ xuyên qua những đại ngàn nghiến mọc trên những mỏm đá tai mèo sắc nhọn. Con đường mòn xuyên rừng thi thoảng mới có đoạn lộ nền đất, thì thấy dấu chân thú nhiều hơn dấu chân người. Rất nhiều vết báo gấm cào trên nền đất đánh dấu lãnh thổ đủ biết đại ngàn hoang sơ như thế nào. Cuốc bộ đến nhập nhoạng tối, lên đến đỉnh Giang Chí cao hơn 2.000m, nóc nhà của tỉnh Tuyên Quang, thì hiện ra mấy nóc nhà sàn. Trên đỉnh Giang Chí, có mấy mỏm núi và mỗi mỏm núi là một ngôi nhà. Dân cư thưa thớt, đất đai rộng mênh mông. Phía bên kia đỉnh Giang Chí là đất Hà Giang.

Nhà thầy cúng Lý Thức Tình ở mỏm núi nhô lên ngay dưới đỉnh Giang Chí mờ sương. Thầy cúng Lý Thức Tình 57 tuổi, dáng người nhỏ thó. Trước kia, ông vốn là công an viên, nhưng bản Giang Chí giải tán, hạ sơn, thì ông lại quay về công việc thầy cúng. Ánh sáng vàng vọt từ chiếc đèn dầu chỉ thấy mặt người lờ mờ. Khách lạ đến nhà, ông Tình bê ấm pha trà, nhưng cứ đi vòng quanh nhà, nhấp nha nhấp nhổm không chịu ngồi yên. Ông Trần Ngọc Lâm bảo, nhìn dáng đi, với cái kiểu đi lại quẩn quanh như thế, ắt bị bệnh gan nặng. Tò mò, tôi hỏi, thì ông Tình bảo ông bị bệnh gan nặng thật. Ông bảo, làm nghề thầy cúng, có mặt ở các buổi lễ trọng đại, nên không tránh được rượu bia. Vả lại, sống ở đỉnh Giang Chí, quanh năm giá lạnh, ít người, nên chỉ có rượu làm bạn, vì thế mà hỏng cả hai lá gan.

Thầy cúng Lý Thức Tình mở chiếc tủ cũ kỹ, lần giở những cuốn sách ố vàng, mối gặm nham nhở, rồi bắt đầu câu chuyện về tộc người Dao của mình. Ông bảo, gia phả ghi rõ, dòng họ nhà ông di cư từ Trung Quốc sang đất Hà Giang từ 300 năm trước. Cách đây 9 đời, khoảng 200 năm trước người Dao đặt chân lên đỉnh Giang Chí này. Cho đến bây giờ, đỉnh Giang Chí vẫn là vùng đất tận cùng của Tuyên Quang, nơi xa xôi, hoang rậm bậc nhất của tỉnh. Cả trăm năm sinh sống, từ vài người, đỉnh Giang Chí đã đông đúc, với 12 hộ dân cùng hơn trăm nhân khẩu. Năm 2004, chính quyền đã lên đây mở lớp học và có thầy cô giáo cắm bản. Tuy nhiên, đường sá quá xa xôi, lớp học chỉ lèo tèo 3-4 học sinh. Đường giao thông không thể mở lên được, điện cũng không thể kéo lên, nên bàn đi tính lại chính quyền đã di dân xuống tận huyện Hàm Yên. Mấy năm trước, toàn bộ dân cư đã được hạ sơn. Tuy nhiên, đã có 4 hộ quay về. Tôi hỏi: "Hàm Yên là vùng đất thấp, thủ phủ cam sành, rất dễ làm ăn, sinh cư, sao ông không ở đấy, mà quay lại chốn thâm sơn cùng cốc này?". Ông Thức bảo, ông đã chuyển con cái xuống đó ở, còn ông bà quay về đây ẩn náu. Sinh ra và lớn lên trên quả núi này, khí hậu mát mẻ, nên ông không quen với thời tiết nắng nóng dưới Hàm Yên. Tôi gặng hỏi thêm lý do, thì ông mới tiết lộ rằng, ông về quả núi này ở còn là để trông nom, thờ cúng "Thần Ong". Theo ông Thức, hàng năm, đến tháng 4, dân bản đều tổ chức cúng bái, thu hoạch ong và ăn mừng. Tổ ong thuộc sở hữu của cả bản Giang Chí, nhưng giờ dân bản chuyển đi cả rồi, chỉ còn 4 hộ thi thoảng đi về, thay nhau trông nom tổ ong mà thôi.

Bản thân thầy cúng Lý Thức Tình cũng không biết tổ ong có mặt trên đỉnh núi Giang Chí từ bao nhiêu năm trước. Các cụ đều kể lại rằng, "Thần Ong" đã ngự trên đỉnh núi này từ thời khai sơn lập địa, trước khi có con người trên trái đất. Bỏ qua những câu chuyện thần thoại, thì ông nội ông Tình, sinh năm 1910, kể rằng, từ lúc mới sinh ra đã thấy có những tổ ong trên vách núi và các cụ đều thờ cúng "Thần Ong" rất chu đáo. Việc thờ cúng "Thần Ong" được giao cho ông nội ông Tình, đến đời bố ông, và giờ thì đến đời ông Tình làm nhiệm vụ chăm sóc đời sống tinh thần cho cộng đồng Dao ở nơi hoang thẳm này. Cứ như vậy mà tính ra, thì ít nhất "Thần Ong" đã ngự trên đỉnh Giang Chí 100 năm rồi. Còn theo lời ông Tình, thì tổ tiên ông truyền miệng lại, lúc đặt chân đến đỉnh núi, cách nay 200 năm, đã thấy những tổ ong chi chít trên vách đá.

"Thần Ong" nổi giận

Theo lời các cụ kể lại, ngày đó, lúc chuyển đến, đói khát quá, lại mắc nhiều bệnh, nên một người trong họ đã trèo lên lấy mật ong. Khi trèo đến nơi, chưa lấy được tổ ong nào, thì bỗng một đám mây đen ào ào bay đến, cơn gió nổi lên, thổi bay người này xuống, chết tan xương nát thịt dưới chân núi. Từ trên vách núi, vang xuống một lời nói, rằng "Thần Ong" ngự trên quả núi này, không ai được phép tự tiện quấy phá. "Thần Ong" cũng báo rằng, nếu muốn lấy mật, thì phải cúng bái đàng hoàng, nếu "Thần Ong" cho phép, thì mới lấy được mật, còn "Thần Ong" từ chối, thì nhất định không được động vào, kẻo mất mạng như chơi. Từ bấy, người Dao ở bản Giang Chí cúng bái cẩn thận mỗi khi muốn khai thác ong.

Nghe thầy cúng Lý Thức Tình kể câu chuyện giông gió nổi lên thổi bay người lấy ong, tôi chợt nhớ đến những vụ chết người kỳ lạ trên hồ thủy điện Na Hang. Những ngày lênh đênh trên hồ, tôi được đám lái đò kể nhiều chuyện kỳ lạ về thứ gió, mà người ta gọi là gió hang. Thứ gió ấy như thể một cơn lốc đột ngột, khiến sóng hồ cồn lên, nhấn chìm thuyền. Hoặc, thuyền máy đang chạy, cơn gió khủng khiếp ấy bỗng bốc thuyền, nhấn chìm tất cả. Sau này tìm hiểu, mới biết, gió hang không phải là gió thổi ra từ hang đá, mà là những luồng khí bị những dãy núi đá vôi nén lại, rồi bung mạnh ở phía mặt hồ, khiến những chiếc thuyền đen đủi chạm phải lật úp, dẫn đến chết người. Có lẽ, chuyện gặp cơn gió mạnh quật chết người lấy ong có liên quan đến luồng gió gọi là gió hang, chứ không có gì thần bí. (Bổ sung: Anh Nông Văn Huy đã qua đời vì gió hang ở hồ này sau 1 năm dẫn tác giả đi xem tổ ong).

Quay trở lại câu chuyện về quần thể tổ ong linh thiêng, để tôi tin lời có chuyện "Thần Ong" vật người, thầy cúng Lý Thức Tình sai cậu con trai đi gọi thêm mấy người trong bản. Lát sau, anh Bàn Phúc Hiền, cư ngụ ở mỏm núi bên cạnh có mặt. Anh Hiền năm nay mới 48 tuổi, nhưng răng rụng gần hết, móm mém, trông như đã ngoài 60. Anh Hiền bảo rằng, trước kia, hang ong là tài sản chung của cả bản, nhưng giờ dân bản hạ sơn hết rồi, chỉ còn 4 hộ gia đình ở lại trông nom, nên thuộc sở hữu của 4 gia đình, trong đó có gia đình anh. Theo lời anh Hiền và ông Tình, cách nay 10 năm, anh Hoàng Văn Bông, ở xã Sinh Long (Na Hang) đã mất mạng thảm khốc vì dám xâm phạm "Thần Ong". Anh Bông là người Tày, sống ở vùng dưới, nhưng thường xuyên vào rừng săn thú. Anh Bông có tài bắt rắn siêu hạng. Chỉ cần biết quả núi nào có hổ chúa, Bông sẽ bắt bằng được. Đi rừng nhiều, thú dữ không sợ, nên anh Bông chẳng sợ gì ong. Anh vẫn thường xuyên lấy mật ong rừng về bán. Hồi đến đỉnh Giang Chí, biết trên vách núi có nhiều tổ ong, anh Bông đã quyết định lấy vài lít về dùng. Thấy anh Bông có ý định lấy ong ở đỉnh Giang Chí, nhiều người đã can ngăn, nhưng không ăn thua gì. Khi đó, trưởng bản Bàn Phúc Héng còn ở đây, đã ngăn cản, nhưng anh Bông nói càn, rằng núi đó là núi hoang, ong là của rừng, nên anh có quyền lấy, không ai can ngăn được anh. Nghĩ tổ ong còn nhiều, anh Bông chỉ lấy vài lít, nên mọi người cũng mặc kệ anh Bông. Để lấy được mật, anh Bông chuẩn bị dụng cụ đầy đủ, gồm quần áo dày, gang tay, mũi lưới bọc mặt. Toàn bộ thân thể đã bịt kín, anh Bông trèo lên đỉnh núi, buộc dây rừng bện to bằng bắp tay vào người, rồi tụt xuống vách đá. Anh Bông bẻ lấy một góc tổ ong, rồi trèo lên. Miếng tổ ong ấy cho khoảng 5 lít mật. Đàn ong khoái bị người lạ xâm phạm nổi điên, bu đen lấy anh Bông, nhưng không con nào đốt được vì anh Bông đã mặc đồ bảo hộ kín mít.

Chuyện anh Bông lấy mật ong khi chưa cúng, chưa hỏi ý kiến "Thần Ong", khiến mọi người trong bản đều hãi, nói anh này liều mạng, kiểu gì cũng gặp vận rủi. Y rằng, vài hôm sau, dân bản nghe tin báo lên, anh Hoàng Văn Bông đã chết thảm khốc trong một hang đá. Ở hang Phủng, thuộc bản Phiêng Que (xã Xuân Tiến, Lâm Bình), có thứ đất bazan kỳ lạ, chứa nhiều diêm sinh. Người dân trong vùng vẫn vào hang Phủng khai thác đất bazan về làm thuốc súng. Họ đào đất trong hang, đánh cho tơi, đựng vào những chiếc sọt đan bằng nứa, rồi đổ nước lên. Nước thấm vào sọt đất, chảy xuống dưới thành giọt. Nước chảy qua lớp đất được cô đặc lại sẽ cho ra thuốc nổ. Hôm đó, anh Bông và một người cùng bản đang đào đất trong hang, thì những tảng đá khổng lồ trên trần hang sập xuống, đè luôn lên người anh Bông, vít luôn cửa ngách. Người bạn cùng bản đào đất ở ngách khác, nên không hề hấn gì. Anh này về bản gọi người ứng cứu, tuy nhiên, mấy chục con người kéo đến hang Phủng mà không có cách nào lấy được xác anh Bông ra ngoài. Những tảng đá khổng lồ, nặng hàng chục tấn đã vít chặt cửa hang, nghiền nát thân thể anh Bông. Không lấy được xác, gia đình đành làm lễ cúng, rồi coi ngách hang Phủng ấy là nấm mồ chôn anh Bông.

Theo ông Lý Thức Tình, trước thời điểm anh Bông liều mạng khai thác tổ ong, rồi chết thảm khốc, thì một người Mông ở Hà Giang mò sang, ăn trộm tổ ong, cũng suýt mất mạng. Anh này nghe tin đỉnh Giang Chí có nhiều mật ong, đã mò đến khai thác. Anh này vác cây sào dài, tính chọc cho tổ ong rụng xuống. Tuy nhiên, điều kỳ lạ xảy ra, đó là anh này vừa trèo lên thang, còn cách tổ ong cả chục mét, thì bầy ong đã lao xuống tấn công, đốt cho mấy chục vết. Người dân bản Giang Chí phát hiện anh này bị ong tấn công, đã hái thuốc cho anh vừa đắp, vừa uống, rồi thầy cúng Lý Thức Tình phải mổ gà cúng ở núi mấy ngày anh người Mông kia mới tỉnh lại, thoát chết.

Hồi đầu năm 2013, anh chàng người Mông, ở Bắc Mê, tên là Vàng Seo Vần, cũng gặp hạn lớn khi vô tình xâm phạm "Thần Ong". Anh này lên núi Giang Chí khai thác củ ba mươi (củ cát cánh) để bán cho Trung Quốc làm thuốc. Anh này đã làm lò sấy ở dưới chân núi, nơi có quần thể tổ ong. Thấy khói bốc lên nghi ngút, dân bản tưởng có kẻ đốt lửa đuổi ong để trộm mật, nên chạy lên, mới biết Vàng Seo Vần đã nổi lửa sấy củ ba mươi cả tiếng đồng hồ. Lửa cháy lớn, khóc mùi mịt quyện lên vách đá, khiến đàn ong sợ hãi bỏ đi cả. Phải mất một năm sau, đàn ong mới quay về làm tổ. Điều kỳ lạ là, khi đàn ong bay đi, anh chàng Vàng Seo Vần ốm liệt giường chiếu, không đi rừng được nữa. Gia đình anh này đã mời cả chục thầy cúng, tốn kém không biết bao nhiêu mà kể, vẫn không khỏi bệnh. Gia đình đã khiêng anh xuống tận Hà Nội điều trị mà vẫn chẳng ăn thua. Thế nhưng, khi đàn ong quay về làm tổ vào đầu năm 2014, thì anh này tự nhiên hết bệnh. Sức khỏe hồi phục, Vàng Seo Vần lại vào rừng tìm củ ba mươi, nhưng không bao giờ Vần dám đến gần vách đá nơi có tổ ong, chứ đừng nói đến chuyện làm việc gì kinh động đến nơi ở của ong.

Lễ cúng "Thần Ong"

Câu chuyện về những tổ ong khổng lồ trên đỉnh Giang Chí mờ sương, được người Dao sống giữa đại ngàn hoang rậm quản lý, khai thác từ hàng trăm năm qua quả thực thú vị. Người dân trong vùng tin rằng, quần thể tổ ong trên vách đá đó được trông nom bởi "Thần Ong", nên ai cũng hãi hùng, không dám khai thác, thậm chí không dám bén mảng đến chân núi để ngó xem tổ ong thế nào. Người dân trên đỉnh Giang Chí cũng chỉ dám kéo đến vào ngày khai thác mật, khi thầy cúng đã hành lễ đúng thủ tục. Tôi đề xuất đi xem quần thể tổ ong trên vách núi, thầy cúng Lý Thức Tình đã phải dậy sớm, mổ gà, làm lễ trên bàn thờ. Ông mở chiếc tủ cũ kỹ, lấy ra cuốn sách cổ mối mọt cắn nham nhở, đã ố vàng và thực hiện bài cúng xin thần linh cho người lạ xem tổ ong. Cúng xong, ông gieo quẻ và nói các vị thần đã đồng ý.

Khi mặt trời ló dạng khỏi dãy núi, ánh nắng chan hòa khắp nơi, anh Bàn Phúc Hiền dẫn chúng tôi lên núi tìm "Thần Ong". Đỉnh Giang Chí gồm mấy mỏm núi nhấp nhô cao sêm sêm nhau. "Thần Ong" ngự ở mỏm núi có tên Cù Pham Ngàm, dịch ra tiếng phổ thông là núi Ba Chạc, bởi nó như 3 ngón tay nhô lên. Đó là vách đá dựng đứng như tường thành. Dưới chân Cù Pham Ngàm là miệng hang lớn, sâu hoắm, tối tăm. Anh Hiền bảo rằng, xưa kia, hang đá có hàng vạn con dơi, là nguồn thức ăn tưởng như vô tận của dân bản. Cả trăm năm qua, người dân khai thác phân dơi trong hang để làm phân bón, đến giờ vẫn chưa hết. Lượng phân dơi tích tụ ở hang đá này có lẽ đã cả triệu năm rồi. Tuy nhiên, cái miệng con người thì tham lam vô độ, nên loài dơi ở hang đá đã bị ăn sạch. Trước đây, chỉ cần chăng mảnh lưới bằng cái chiếu ở miệng hang, thì gỡ dơi không kịp. Chỉ cần hai người, bắt một lúc thì được bao tải dơi. Nhiều người tham lam, bắt dơi đem thui vàng, mổ bụng rồi vác xuống núi bán với giá 150 ngàn đồng/kg, khiến nguồn dơi cạn kiệt. Theo anh Hiền, nếu dân bản cứ săn bắt để dùng, thì nguồn dơi thoải mái, tuy nhiên khai thác bán thì dơi sẽ cạn kiệt, hoặc chúng sẽ bỏ đi hết. Giờ trong hang vẫn còn dơi, nhưng rất ít. Các gia đình ở đây nhất định không bắt dơi nữa, hy vọng chúng về ở, để có nguồn phân tốt, giàu phốt pho bón cho cây trồng.

Từ dưới miệng hang, là hệ thống thang cao chót vót, kéo lên đến tận vách đá nơi có những tổ ong khổng lồ treo lủng liểng. Chiếc thang được ghép lại bởi những cây luồng to và nối với nhau. Thang ngang được buộc chặt bởi dây rừng. Theo anh Hiền, cứ đến tháng 4 hàng năm, chọn được ngày đẹp, thì dân bản lại làm thang bắc từ chân núi lên đến gần đỉnh, chỉ còn cách tổ ong khoảng 10m để khai thác mật ong. Tuy nhiên, trước khi khai thác mật, dân bản phải tổ chức lễ cúng rất linh đình. Người chủ trì lễ cúng "Thần Ong" là thầy cúng Lý Thức Tình.

Theo thầy cúng Tình, lễ vật gồm có 1 con gà, thẻ hương, nậm rượu. Lễ vật được bày xuống mặt đất, ngay chân núi. Thầy cúng phải xin thần hoàng (gồm thần tổ tiên, thần núi, thần rừng, thần trời, thần thổ địa) và "Thần Ong". Thầy cúng Tình thắp nhang, rồi nói lớn: "Xín cung xín mau phàn chủ xì…", đại để "Mời các cụ về uống rượu, cho các con xin lấy tổ ong…". Lễ cúng kéo dài gần 2 tiếng đồng hồ. Bài cúng được ghi trong cuốn sách cổ. Cúng xong thì rót rượu mời thần linh, đốt tiền giấy và gieo quẻ (quẻ của thầy cúng người Dao được làm bằng miếng gỗ). Theo quy định, thầy cúng chỉ được gieo quẻ đúng 2 lần. Nếu các vị thần đồng ý, thì mới được khai thác tổ ong, còn thần không đồng ý thì phải chờ đến sang năm. Tuy nhiên, theo thầy cúng Tình, thì từ xưa đến nay, chưa từng có chuyện gieo quẻ không được. Khi đã làm lễ cúng các vị thần tử tế, thì các thần đều đồng ý cho khai thác ong.
Khi gieo quẻ thành công, thì mọi người sẽ trải bạt, rồi những lớp nilon dưới chân núi. Phía trên vách núi cũng được trải những lớp bạt kèm nilon để hứng tổ ong. Một người khỏe mạnh, nhanh nhẹn, có uy tín sẽ được giao nhiệm vụ trèo lên thang chọc tổ ong. Người này sẽ cầm chiếc sào dài 12m, đứng trên đỉnh thang và chọc từng tổ ong. Những tổ ong bị chọc sẽ vỡ, rụng xuống. Tổ ong sẽ mắc lại ở những lớp bạt chăng chi chít nhiều lớp từ dưới chân núi lên đến đỉnh. Nếu tổ ong rơi, va đập, vỡ tung tóe, không trúng lớp bạt này, thì sẽ trúng lớp bạt khác. Có tổ ong vỡ miếng to quá, khi rơi xuống sức nặng trăm kg làm thủng bạt, đứt bạt, thì sẽ lại có lớp bạt ở dưới đỡ. Nếu bung hết bạt, tổ ong rơi xuống đất, thì đã có lớp bạt cuối cùng chăng dưới mặt đất hứng trọn.

Điều kỳ lạ nhất, là trong cuộc khai thác ong, cả bản cùng tham gia, có mặt, đông vui như hội, nhưng bọn ong trên vách núi tuyệt nhiên không nổi giận tấn công người. Ngay cả người được phân công nhiệm vụ khai thác ong, cũng không cần thứ gì bảo vệ, cứ thoải mái chọc tổ ong, thậm chí, nếu có tiến đến gần tổ ong dùng tay trần thu hái, ong cũng không đốt. Ong khoái là loài ong rất lớn, to bằng ngón tay, rất hung dữ, nọc độc chục con ong có thể giết người, thế nhưng, hàng vạn con ong để cho con người hồn nhiên khai thác mật, phá tổ, cũng là điều kỳ lạ, khó lý giải. Theo thầy cúng Lý Thức Tình, khi đã tổ chức cúng bái và được "Thần Ong" đồng ý, thì có thể khai thác thoải mái, mà không bị ong tấn công. Nếu không cúng, hoặc có cúng mà gieo quẻ không thành công, thì không ai dám động vào tổ ong, bởi nếu hàng vạn con ong không tấn công, thì "Thần Ong" cũng sẽ vật chết người.

Nghe chuyện lấy mật không cần thiết bị bảo vệ, mà ong không tấn công, tôi quả thực khó tin. Anh Nông Văn Huy bảo: "Tôi là thợ săn, mấy chục năm sống trong rừng, lấy được lượng mật ong phải tính bằng tấn, tôi khẳng định rằng, những con ong ở núi Giang Chí này chính là ong khoái, là loài ong hung dữ, nọc độc rất mạnh. Ở bản tôi, nhiều người suýt mất mạng vì loài ong này. Có người chọc tổ ong, bị ong đuổi, nhảy xuống ao, mà chúng còn bu đen trên mặt nước, chờ ngoi lên để đốt. Mọi người phải mang chăn ra chụp kín, rồi đốt lửa xua ong, anh ta mới thoát chết. Dân trong vùng không ai dám lấy mật ở những tổ ong này đâu, chỉ có người Dao trên đỉnh Giang Chí này dám lấy thôi. Nếu không được "Thần Ong" cho phép, thì nếu không bị ong đốt, cũng bị "Thần Ong" vật chết lúc nào không hay".

Theo anh Bàn Phúc Hiền, để khai thác xong quần thể tổ ong trên vách núi Cù Pham Ngàm, phải mất trọn một ngày. Đứng dưới chân núi nhìn lên, trông tổ ong chỉ cỡ cái mâm, hình elip, thế nhưng, anh Hiền cho biết, trèo đến gần, mới thấy nó to bằng cái nia, thậm chí có những năm tổ ong to bằng cái chiếu. Tổ ong trung bình trên vách đá này cũng phải có đường kính cỡ 1m đến 1,5m. Mỗi tổ ong lớn cho khoảng 3 gánh mật, tính ra chừng 6 xô, tương đương 70 lít mật ong. Tổ nhỏ cũng cho tới 10 lít mật. Mỗi đợt khai thác, dân bản Giang Chí thu được hàng trăm lít mật ong, con số đó chia đều cho cả bản, mỗi gia đình vẫn có hàng chục lít mật để dùng. Tuy nhiên, lượng mật ong quá nhiều, dùng không xuể, nên họ gùi xuống trung tâm huyện bán trong những ngày có phiên chợ. Mỗi lít mật ong rừng có giá vài trăm ngàn đồng, nên cư dân trên đỉnh Giang Chí có được một khoản kha khá. Họ tin rằng "Thần Ong" đã mang lại cho họ cuộc sống no ấm, nên không bao giờ họ khai thác theo kiểu tận diệt. Mỗi lần khai thác, họ thường chỉ chọc rụng 3/4 tổ ong và luôn để lại vài tổ nguyên vẹn, để ong có nơi trú ngụ và tiếp tục tìm về xây tổ, làm mật.

Tôi đứng dưới chân núi, ngước mắt mỏi cổ nhìn lên vách đá, đếm được tới 12 tổ ong khổng lồ. Với số lượng từng ấy tổ ong, thì có lẽ năm nay 4 hộ dân còn lại trên đỉnh Giang Chí sẽ thu được vài tạ mật ong, một con số khổng lồ. Đỉnh Giang Chí hiện chỉ còn 4 hộ gia đình sinh sống, nên không có trách nhiệm phải chia chác cho ai. Tuy nhiên, ngày khai thác mật ong, họ vẫn liên lạc gọi những gia đình đã hạ sơn ra Hàm Yên, cách đỉnh Giang Chí 150km về tham gia nghi lễ thu hoạch mật. Sau cuộc khai thác mật, các hộ dân sẽ tổ chức ăn uống no say. Nếu gia đình nào không về được, thì vẫn được các hộ dân để dành cho một ít, khi nào về thì biếu. Tiếc rằng, hôm tôi kỳ công cuốc bộ lên đỉnh Giang Chí, không phải ngày đẹp, nên các hộ gia đình chưa tiến hành khai thác ong, mặc dù hệ thống thang hoành tráng đã dựng xong.

PHẠM DƯƠNG NGỌC

Ảnh: Tác giả diễn cảnh trèo thang và 2 tạ mật rừng

Facebook nhắc giờ này Năm 2016, thầy Thích Minh Phước chuẩn bị đi Hà Tĩnh và Quảng Bình thay mặt Lý Hải Minh Hà cứu trợ miền Trung. Coi mới nhớ, chuyến đầu tiên thầy Phước và LHMH cứu trợ miền trung là từ năm 2012, bữa giờ nhớ lộn 2013. Đầu với óc chán thật.

Trùng hợp năm 2017 cũng giờ này đang tổng kết chuẩn bị giúp miền Trung. Năm nay vô tình cũng định đóng sổ ngày 20/10 này nhưng mà chuẩn bị bão vào nữa không biết thiệt hại còn thế nào nữa nên thôi chưa đóng sổ 😞😞

Vì mình cũng đang lu bu không online thường xuyên nên các bạn phụ giúp mình trả lời nếu thấy có bạn có thắc mắc về chuyện làm từ thiện nha vì mình cũng đã đăng rõ và trả lời trong những bài trước. Hàng năm đều làm ở miền Trung chưa lần nào căng thẳng như năm này vì vừa làm vừa phải trả lời thắc mắc nữa ạ 😅

Mình vẫn nhận quyên góp ạ:
TRẦN MINH HÀ, số TK 0421000449396, Vietcombank chi nhánh TP.HCM

Còn số tiền nhận được và cách báo cáo cho MTQ như thế nào các báo qua page Quỹ Trái Tim Đồng Cảm xem dùm mình nha.

Chân thành cám ơn quý MTQ luôn đồng hành cùng gia đình LHMH và quỹ Trái Tim Đồng Cảm.

#LyHaiMinhHa #QuyTraiTimDongCam

[165391] 32191. 蘿球社！：小學生來了 耶！耶！耶！／小小少女的願望"Ro-Kyu-Bu!" Here Comes an Elementary School Student! Yay! Yay! Yay! / A Little Girl's Wish (2011)★
[165392] 32192. 蘿球社！：通往明日的傳球／向昴許願"Ro-Kyu-Bu!" The Pass That Leads to Tomorrow / Wish Upon a Subaru (2011)★★
[165393] 32193. 蘿球社！：點燃內心之火"Ro-Kyu-Bu!" Making It Harder (2011)★
[165394] 32194. 蘿球社！：鐵板大師"Ro-Kyu-Bu!" Metal Master (2011)★★
[165395] 32195. 蘿球社！：愛上妳的花蕾"Ro-Kyu-Bu!" In Love With Your Budding Flower (2011)★★‒
[165396] 32196. 蘿球社！：引導重生的階梯"Ro-Kyu-Bu!" Stairway to Reincarnation (2011)★
[165397] 32197. 蘿球社！：並肩奔向自由"Ro-Kyu-Bu!" Running Next to Freedom (2011)★
[165398] 32198. 蘿球社！：美星的悲劇"Ro-Kyu-Bu!" Mihoshi's Tragedy (2011)★
[165399] 32199. 蘿球社！：五人架起的橋"Ro-Kyu-Bu!" A Bridge for the Five of Them (2011)★★
[165400] 32200. 蘿球社！：我的夢想是你的夢想"Ro-Kyu-Bu!" My Dreams Are Your Dreams (2011)★★

[165401] 32201. 蘿球社！SS：小學生的世界！"Ro-Kyu-Bu! SS" Innocent World! (2013)★★
[165402] 32202. 蘿球社！SS：搶跑決鬥！／銀河範例"Ro-Kyu-Bu! SS" Flying Battle! / Paradigm Ginga (2013)★
[165403] 32203. 蘿球社！SS：愚蠢之男／Overnight Sensation! "Ro-Kyu-Bu! SS" The Stupid Man / Overnight Sensation! (2013)★
[165404] 32204. 蘿球社！SS：葵的勝利？"Ro-Kyu-Bu! SS" Aoi Wins? (2013)★
[165405] 32205. 蘿球社！SS: Win, Again? "Ro-Kyu-Bu! SS" Win, again? (2013)★
[165406] 32206. 蘿球社！SS: I Wish with You "Ro-Kyu-Bu! SS" I Wish with You (2013)★
[165407] 32207. 蘿球社！SS：不想哭泣"Ro-Kyu-Bu! SS" Don't Wanna Cry (2013)★★
[165408] 32208. 蘿球社！SS: Wanna Be A Gamemaker "Ro-Kyu-Bu! SS" Wanna Be A Gamemaker (2013)★
[165409] 32209. 蘿球社！SS: Dearests "Ro-Kyu-Bu! SS" Dearests (2013)★
[165410] 32210. 蘿球社！SS：只要有智花在"Ro-Kyu-Bu! SS" Because You’re Here, Tomoka (2013)★★‒

・enya EUC-25D
https://www.amazon.co.jp/Enya-%E3%82%B3%E3%83%B3%E3%82%B5%E3%83%BC%E3%83%88%E3%82%A6%E3%82%AF%E3%83%AC%E3%83%ACEUC-25D-BU%E3%83%9E%E3%83%9B%E3%82%AC%E3%83%8B%E3%83%BC%E5%8D%98%E6%9D%BF%E3%82%A6%E3%82%AF%E3%83%AC%E3%83%AC%E5%88%9D%E5%BF%83%E8%80%85%E3%82%BB%E3%83%83%E3%83%8823%E3%82%A4%E3%83%B3%E3%83%81%E3%82%A6%E3%82%AF%E3%83%AC%E3%83%AC%E5%8F%8E%E7%B4%8D%E3%83%90%E3%83%83%E3%82%B0-%E3%83%81%E3%83%A5%E3%83%BC%E3%83%8A%E3%83%BC-%E3%82%B9%E3%83%9A%E3%82%A2%E5%BC%A6%E7%AD%89%E4%BB%98%E5%B1%9E%E5%93%81%E4%B8%80%E5%BC%8F/dp/B07T5SQLSC/ref=sr_1_7?__mk_ja_JP=%E3%82%AB%E3%82%BF%E3%82%AB%E3%83%8A&crid=22NBPPJ5DFMMN&dchild=1&keywords=enya%2B%E3%82%A6%E3%82%AF%E3%83%AC%E3%83%AC&qid=1602937080&sprefix=enya%2B%2Caps%2C263&sr=8-7&th=1

■鈴木智貴 Official HP
https://www.suzukitomoki.com/
■ライブ情報
https://www.suzukitomoki.com/schedule

Follow me ↓
Twitter ▶︎ https://twitter.com/tomo8533
Instagram︎ ▶︎ https://www.instagram.com/tomo_8533
Facebook ▶︎ https://www.facebook.com/tomoki.suzuki.16

鈴木智貴(Tomoki Suzuki)
奈良県出身ウクレレパフォーマー。
【ウクレレなのにポップ】をテーマに国内を中心に世界でも活躍中。
2013年にウクレレと出会い、わずか2年半で第8回 ジ・ウクレレコンテストにて大賞を受賞。（日本1位）
翌年の2016年2月にハワイで行われたウクレレの国際大会"International Ukulele Contest"にて世界3位獲得。
続くタイで行われた国際大会"Ribbee's World Ukulele Championship 2016"では世界1位に選ばれる。
ウクレレ一本から繰り出される音色は優しく、時に激しく情景を映し出す。
関西を中心に全国、世界で活躍している若手ウクレレプレイヤー。

Official HP ▶︎ https://www.suzukitomoki.com/
ITunes ▶︎https://itunes.apple.com/jp/album/sugar-honey/1353355142
CD ▶︎ https://www.suzukitomoki.com/discography

【飲食業の実態】社員が辞めない「2つ」の条件
《公式アプリ 熱ケツ鴨TV登録で限定情報をお届けします》
➡️　https://kamogashira.com/app/

YouTube講演家 鴨頭嘉人公式アプリ
１、毎日更新の鴨Tubeニュースを受け取り、毎日成長できる環境を手に入れられる！
２、アプリユーザーだけの限定動画を視聴することができる！
３、鴨頭嘉人に会えるイベント情報を地域別に配信！機会損失したくない方は登録必須！

極めつけは鴨スタンプ！スタンプを集めるとあなたの「熱ケツ鴨度」が上がり、お得なクーポンをゲットできます！

【３大特典】３つの音声セミナープレゼント
１．ビジネスで必ず成功する３つの法則（約40分）
２．働くことを伝える特別授業（約23分）
３．マクドナルド伝説の店長のノウハウ（約70分）
【限定情報】配信してます♪
毎日鴨Tubeリアルタイム情報、㊙講演音声（不定期）
　

★無料メールマガジン「鴨め〜る」
➡️　https://kamogashira.com/kamomail/

講演、本、YouTubeでも伝えていない㊙裏ネタを毎週月曜日の朝、無料メールマガジン「鴨め〜る」で公開中♡
鴨頭嘉人の発想法や思考のプロセスを知りたい方へ向けて、元気が溢れてくるメッセージを毎週月曜日の朝発信しています！
　

#Twitter気軽にフォローください♪
https://twitter.com/kamohappy
見ると思わず元気が出ちゃう言葉をポロポロつぶやいてます♪



★鴨Tube英語チャンネルを開設しました
➡️http://bit.ly/kamoenglish


▼▼コチラもぜひご覧ください▼▼

①鴨頭嘉人の活動について
②鴨頭嘉人から学ぶ方法
③関連動画一覧
④鴨頭嘉人プロフィール

☆　①鴨頭嘉人の活動について　☆
　
◆毎日更新！鴨Tubeチャンネル登録↓
http://bit.ly/kamohappy
　
◆鴨頭嘉人（かもがしらよしひと）ホームページ↓
https://kamogashira.com/

◆オンラインサロン鴨Tube研究所について↓
https://kamogashira.com/onlinesalon/

◆フェイスブック（毎日更新） ↓
https://www.facebook.com/yoshihito.kamogashira/

◆講演依頼・お問い合わせ↓
http://kamogashira.com/request/


☆　②鴨頭嘉人から学ぶ方法　☆

◆公開講演・セミナースケジュール↓
https://kamogashira.com/#try

◆話し方の学校↓
http://www.hanashikata-school.com/

◆鴨塾 KAMO-JUKU↓
https://kamogashira.com/kamojuku/

◆プロ講師の学校↓
https://kamogashira.com/Professional/

◆ビジネス実践塾↓
https://kamogashira.com/business/

◆ビジネス＆スピーチコンサルティング↓
https://kamogashira.com/consulting/

◆CD&DVDの販売↓
http://kamogashira.shopselect.net/

◆鴨Tube動画まとめ - Title/メモ/URL↓
https://goo.gl/T19nyw


☆　③関連動画一覧　☆
第3-1回 辞めない優秀な社員の雇い方 その1【経営論】
https://www.youtube.com/watch?v=6SKlyluDx78

上司は気づかない、スタッフが突然辞める本当の理由【プロ店長育成セミナー７】
https://www.youtube.com/watch?v=Cd66WpnH_WY

「辞めたい」という従業員を思いとどまらせる魔法の言葉
https://www.youtube.com/watch?v=01N4nnVZTIE

優秀な社員が辞めてアホな社員が辞めない本当の理由
https://www.youtube.com/watch?v=ch9QMWgRPk0

人が辞めない会社がやっている『すごい』コミュニケーション
https://www.youtube.com/watch?v=VJRazf_T9YY

優秀な人材ほど辞めてしまう…手遅れになる前にリーダーができること！
https://www.youtube.com/watch?v=ryDDovEPNGY

【新入社員へ】会社を1年で辞めないのは機会損失【僕は11ヶ月で辞めました】
https://www.youtube.com/watch?v=3G_fYl8MIQU

辞めさせたい社員にならない★リストラ候補は誰？
https://www.youtube.com/watch?v=Z_aufdUk-BU

人が次々と辞めていく会社の特徴
https://www.youtube.com/watch?v=Furh5TugMCY

勢いで仕事は辞めないべきか？
https://www.youtube.com/watch?v=YyVUf1Y8mB8



☆　④鴨頭嘉人プロフィール　☆

YouTube講演家 鴨頭嘉人
株式会社東京カモガシラランド 代表取締役社長
株式会社鴨頭シーパラダイス 代表取締役社長
株式会社カモガシラ・スタジオ・ジャパン 代表取締役社長

高校卒業後、東京に引越し19歳で日本マクドナルドにアルバイトとして入社 4年間アルバイトを経験した後、23歳で正社員として入社。 30歳で店長に昇進。32歳の時にはマクドナルド3300店舗中、 お客様満足度日本一、従 業員満足度日本一、 セールス伸び率日本一を獲得し最優秀店長で表彰される。 その後も 最優秀コンサルタント。 米国プレジデントアワード、米国サークルオブエクセレンスと国内のみならず全世界のマクドナルド表彰も全て受賞する功績を残す。

2010年に独立起業し株式会社ハッピーマイレージカンパニー設立（現：株式会社東京カモガシラランド）。
2013年4月、伝わるコミュニケーションスキル・伝えるスピーチスキルを身につける「話し方の学校」を設立。現在5000名以上に『目的が達成できる伝達力』を教えている。
現在は人材育成・マネジメント・リーダーシップ・顧客満足・セールス獲得・話し方についての講演・研修を行っている日本一熱い想いを伝える炎の講演家として活躍する傍、株式会社3社の経営とNPO法人1社の経営、出版社とクラウドファンディング社も運営。著者としてもリーダー・経営者向け書籍を中心に8冊（海外2冊）の書籍を出版する作家としても活躍。さらには「良い情報を撒き散らす」社会変革のリーダーとして毎日発信しているYouTubeの映像は1日10万時間以上再生され、総再生回数は7200万回を超す、日本一のYouTube講演家として世界を変えている。

また、ビジネス以外でも様々な活動を展開。 世の中のサービスパーソンを元気にする活動『ハッピーマイレージ』の創始者。働く人の輝きを発信する活動『私は自分の仕事が大好き大賞』の理事長を務める。

◆ハッピーマイレージ活動↓
http://happymileage.base.ec/

◆ハッピーマイレージテーマソング↓
https://youtu.be/5Yh-N2DLpiE

◆エンディング曲「ハッピーマイレージ」を歌ってくれている宮崎奈穂子さん
YouTube👉http://bit.ly/MiyazakiNahoko
HP👉https://www.miyazakinahoko.jp/

◆私は自分の仕事が大好き大賞↓
http://watashigo.org/

YouTubeを始めてから約2年経ちましたが、YouTubeを始める前までは大阪ではなくエストニアというEUの小国に9ヶ月だけ滞在していました。

会社を辞めてすぐにエストニアに移住しました。そのときの話をしています。

デジタルガヴァナンス最先進国エストニアに学ぶ「これからの政府」とわたしたちの暮らし｜WIRED.jp
https://wired.jp/2013/10/25/e-estonia/

動画内で紹介したWIREDの2013年のエストニアの記事です。この記事をみて私はエストニアに移住しようと思いました。5年経った今でもこのエストニアの記事は腐っておらずワクワクさせられます。

海外移住って大変です。自分の動画の視聴者の方にも多く海外に住まれている人がいますが尊敬します！

----------------------------------------------------------------------------------
この動画は主にソニーのFDR-X3000という4K対応のカメラで撮影しています。
【アマゾン】http://amzn.to/2vVUD8Y
【楽天】http://goo.gl/HLx5kZ

私はフリーランサーとして日本・大阪を拠点にしつつ月1回以上のペースで海外に行っています。YouTubeでは海外の様子、飛行機のレビュー、お得情報などを中心に動画配信をしています。

よく仕事を聞かれるのですが、ネット向けに記事を執筆して生計を立ててます。

ブログはYouTube以上に積極的に活動しており、ほぼ毎日更新で、海外、航空会社、節約、キャンペーン情報などをアップしているので是非YouTubeだけでなくブログもチェックしてください!!

ブログ：http://www.kankeri02.com/

またTwitter、Instagramもやっており、この2つはリアルタイムなのでこちらもフォローお願いします。

Twitter：https://twitter.com/kankeri02

Instagram：https://www.instagram.com/kankeri02.bu

LINE@も月1ペースですが配信しています。大体、海外から発信するのでこちらもどうぞ！
LINE@:https://line.me/R/ti/p/%40ryw6225k

不定更新ですがサブチャンネルもあります。
https://www.youtube.com/channel/UC_Qg4a7T5w-rVbuTUy3RsZA

----------------------------------------------------------------------------------